Czego dowiesz się z artykułu:




Jakie są najczęściej rekomendowane badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego (RJG)
Na czym polegają wady i zalety metod profilaktyki RJG
Co obejmuje przygotowanie do kolonoskopii według wytycznych ESGE
Kto w Polsce podlega badaniom przesiewowym
Jakie parametry wpływają na ocenę skuteczności w kolonoskopii
Na czym polega nadzór endoskopowy po polipektomii





  Wstęp


Nowotwory złośliwe jelita grubego zajmują trzecie miejsce pod względem zachorowalności u mężczyzn i kobiet w polskiej populacji z trendem spadkowym obserwowanym u obu płci (od 2015 r. u mężczyzn, od 2014 r. u kobiet). Wśród zgonów na nowotwory złośliwe w 2019 roku rak jelita grubego zajmował trzecie miejsce u mężczyzn i drugie miejsce u kobiet [1].


Jedynie 5-6% nowotworów jelita grubego stanowi składową zespołów genetycznych[2]. Zdecydowana większość raków powstaje w wyniku mutacji spontanicznych, prowadzących początkowo do powstania zmian łagodnych – polipów. Spośród polipów jelita grubego progresji do nowotworu złośliwego ulegają najczęściej gruczolaki. Sekwencja gruczolak-gruczolakorak obejmuje stadia pośrednie (dysplazji małego, a następnie dużego stopnia). Rak w polipie (in situ) przekraczając blaszkę mięśniową błony śluzowej okrężnicy, staje się rakiem inwazyjnym [3]. Czas przemiany gruczolaka w gruczolakoraka wynosi ok. 10 lat [4], dzięki czemu możliwe jest przeprowadzenie badania przesiewowego w celu wykrycia i usunięcia zmian przedrakowych.



  Badania przesiewowe



Do najczęściej rekomendowanych badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego należą:



testy na obecność krwi utajonej w kale,
sigmoidoskopia
kolonoskopia [5, 6].




  Testy na obecność krwi utajonej w kale


Badania na obecność krwi utajonej w kale są nieinwazyjne, nie wymagają przygotowania, mogą być wykonane w domu (test immunochemiczny analizowany w laboratorium), przez co zgłaszalność na tego typu badanie jest większa niż na badania endoskopowe. Test immunochemiczny (FIT) w przeciwieństwie do gwajakolowego (FOBT) pozwala odróżnić krew ludzką od pochodzącej z pokarmu, nie wiąże się z ograniczeniami żywieniowymi, a dodatkowo wykrywa jedynie krew pochodzącą z dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
Do ograniczeń tego typu badań należy brak możliwości zróżnicowania przyczyny krwawienia (zmiany naczyniowe, nowotworowe, zapalne), a w razie dodatniego wyniku konieczność wykonania kolonoskopii, na którą nie zgłosi się część osób.


W randomizowanym badaniu klinicznym przeprowadzonym w Polsce wykazano, że zgłaszalności na kolonos...