Co w artykule



Hydrokortyzon - działanie, odrębności, parametry
Hydrokortyzon „wczoraj”
Leczenie substytucyjne
Przełom zagrażający – objawy niedoboru glukokortykoidów
Leczenie pozasubstytucyjne
Schemat postępowania w przełomie nadnerczowym
Przeciwwskazania do stosowania hydrokortyzonu
Dawkowanie, leczenie
Schematy postępowania






dr n. med. Sybilla Brzozowska-Mańkowska

Zakład Anestezjologii i Intensywnej Opieki, Medycznej, Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher w Warszawie




Wstęp

Hydrokortyzon (łac. cortex ‒ „kora”, „łupina”, „skórka”) – główny kortykosteroid kory nadnerczy otrzymywany syntetycznie, przedstawiciel glikokortykosteroidów. Wywiera znaczny wpływ na metabolizm, bywa nazywany hormonem stresu na równi z adrenaliną. Powstaje z 11-β-deoksykortyzolu przy udziale 11β-hydroksylazy w warstwie pasmowatej kory.

Hydrokortyzon, działanie, odrębności, poziom

W stężeniu fizjologicznym zapewnia równowagę metaboliczną gospodarki białkowo-węglowodanowej, zwiększa wytwarzanie glikogenu i rozpad białek w wątrobie, a także powoduje mobilizację tłuszczów i zwiększenie stężenia wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu. Wykazuje niewielką aktywność mineralokortykosteroidową: zatrzymuje w organizmie sód i chlor, zwiększa wydalanie wapnia, potasu i fosforu z moczem. Przejściowo hamuje podwzgórze i przysadkę.


Działanie przeciwzapalne

W większych stężeniach wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne i przeciwświądowe. Wpływa objawowo na rozwój zapalenia, nie działając na przyczynę. Zmniejsza gromadzenie się leukocytów i ich adhezję do śródbłonka, hamuje proces fagocytozy i rozpad lizosomów, zmniejsza liczbę limfocytów, eozynofili, monocytów, blokuje zależne od IgE wydzielanie histaminy i leukotrienów. Hamuje syntezę i uwalnianie cytokin: interferonu-γ, interleukin IL-1, IL-2, IL-3, IL-6, TNF-α, GM-CSF. Hamując aktywność fosfolipazy A2 poprzez lipokortynę, nie dopuszcza do uwalniania kwasu arachidonowego, a w konsekwencji do syntezy mediatorów zapalenia (leukotrienów i prostaglandyn). Hamuje przepuszczalność naczyń kapilarnych, zmniejsza obrzęk. Hamuje procesy immunologiczne i wytwarzanie przeciwciał. Pobudza wydzielanie żołądkowe.


Poziom glukozy we krwi

Kortyzol różni się od pozostałych hormonów steroidowych przynależnością do grupy glikokortykoidów, czyli związków mających wpływ na poziom glukozy we krwi. Kortyzol powoduje zwiększanie jej stężenia, co jest wskazane w reakcji na stres...