Co w artykule


Najczęstsze przyczyny anafilaksji
Jak wygląda obraz kliniczny reakcji anafilaktycznej
Czynniki ryzyka i diagnostyka różnicowa
Postępowanie ratunkowe w anafilaksji
Postępowanie długoterminowe w anafilaksji
Anafilaksja ‒ błędy i mity





dr n. med. Piotr Łacwik


Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Norberta Barlickiego w Łodzi



Wstęp

Anafilaksja to uogólniona, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja z nadwrażliwości. Częstość jej występowania wzrasta i obecnie szacuje się, że jedna na 300 osób w Europie dozna reakcji anafilaktycznej przynajmniej raz w życiu. Dobre rokowanie (śmiertelność anafilaksji wynosi poniżej 1%) zapewnia przede wszystkim skuteczna terapia, dlatego sprawne rozpoznanie i wczesne włączenie leczenia ratunkowego odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu pacjentom bezpieczeństwa.

Najczęstsze przyczyny anafilaksji

Objawy reakcji anafilaktycznej pojawiają się w wyniku nagłego, masywnego uwalniania mediatorów z komórek tucznych, najczęściej w wyniku IgE-zależnej reakcji nadwrażliwości na pokarmy, leki lub jady owadów, jednak w aż jednym na 5 przypadków czynnik wyzwalający pozostaje nieznany, nawet pomimo szczegółowej diagnostyki.


Najczęstsze przyczyny anafilaksji ilustruje tabela 1.




Jak wygląda obraz kliniczny reakcji anafilaktycznej

Objawy anafilaksji mogą pojawić się od kilku do kilkunastu minut od ekspozycji na czynnik wyzwalający (tzw. trigger). Możliwa jest jednak reakcja opóźniona, w której pierwsze symptomy pojawiają się dopiero kilka godzin po narażeniu. Dotyczy to zwłaszcza coraz częściej stwierdzanego w Europie zespołu α-Gal.


Ciężkość reakcji anafilaktycznej jest nieprzewidywalna i może wahać się od łagodnych zmian ustępujących samoistnie pod wpływem endogennej produkcji mediatorów (m.in. epinefryny, angiotensyny, endoteliny) do ciężkiej, szybko rozwijającej się niewydolności oddechowej i/lub krążeniowej, która może prowadzić do zgonu.


Szybsze pojawienie się objawów wiąże się z większym ryzykiem ciężkiego przebiegu reakcji. Należy jednak pamiętać, że w przypadku braku leczenia nawet łagodne, ograniczone do skóry objawy mogą szybko rozwinąć się w zagrażającą życiu rea...